Alex van den Dool, zoon van Dirk van den Dool uit Nieuwerkerk, nam in 1980 contact op met Kor van der Glas van de Historische Vereniging Nieuwerkerk aan den IJssel. Het betrof zijn vader, die in de oorlogsjaren in het verzet had gezeten, werd verraden en uiteindelijk werd gefusilleerd. Hij zou graag zien dat Dirk een straatnaam zou krijgen in Nieuwerkerk aan den IJssel en diende dit verzoek in bij de gemeente.
Gisteren, maandag 4 mei, was het dan zover: de onthulling van het straatnaambord ‘Van den Doolpad’ in Nieuwerkerk aan den IJssel, in het bijzijn van drie van zijn kinderen en overige belangstellenden. Het pad, gelegen bij het gebouw De Hoed, nabij het station, had hiervoor nog geen naam. Het bordje is geplaatst vlak bij het Oranjepad, in dit geval een toepasselijke naam. Vanaf deze plek kan men uitkijken over de uitgestrektheid van het plantsoen.
Burgemeester Han Weber vertelt het verhaal achter de man die Dirk van den Dool was. Dirk Floris van den Dool werd in 1903 geboren in Zevenhuizen. Hij werd tuinder, trouwde en kreeg acht kinderen. Het gezin woonde aan de Eerste Tochtweg in Nieuwerkerk aan den IJssel.
Dirk koos er in 1940 voor om in het verzet te gaan. Zijn gevoel voor rechtvaardigheid, gesterkt door zijn geloof, lag hieraan ten grondslag. Zijn schuilnaam werd Van Tol. Hij vervulde een extreem risicovolle rol: hij werd rayonleider van de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers en had contact met de Landelijke Knokploegen in Rotterdam. In 1942 nam het gezin zelf ook onderduikers in huis. Tevens diende hun huis als doorgangshuis voor verzetsmensen. Zijn christelijke geloof was zijn belangrijkste drijfveer.
Dirk coördineerde de verspreiding van de illegale krant Trouw. Hij werkte veel samen met Jaap Hogendoorn en Cor Termorshuizen, maar ook met de koerierster Tankie Leppink, die de krant en brieven rondbracht.
Han Weber: “Dirk koos er niet voor het veilige pad te bewandelen, maar het moeilijke: het pad van verzet, niet voor hemzelf, maar voor anderen.”
Zoon Alex nam ook het woord en stond stil bij hoe het allemaal was gelopen met zijn vader. Helaas is Dirk verraden door ‘oom Piet’, een ex-onderduiker, en op oudejaarsdag 1944 kwam de Sicherheitsdienst (SD) hem ophalen. Samen met Cor Termorshuizen en Jaap Hogendoorn is hij naar de gevangenis in Utrecht gebracht.
Van daaruit werden ze overgebracht naar Kamp Amersfoort. Dirk wist een briefje naar zijn vrouw te smokkelen, waarin hij vroeg om brood, stroop, boter en oogdruppels. Tevens schreef hij in het briefje dat hij verraden was. Hij vroeg zijn vrouw en kinderen om ‘oom Piet’ te vergeven; hij had dat zelf inmiddels ook gedaan.
Na de ontvangst van het briefje ging zijn vrouw samen met zoon Gert op de fiets naar Utrecht. Toen zij daar aankwamen, was Dirk al onderweg naar Kamp Amersfoort. Termorshuizen en Hogendoorn waren al eerder naar Kamp Amersfoort vertrokken.
Dirk is op 5 februari 1945, tijdens een voettocht, onderweg doodgeschoten. Het was een vergeldingsactie van de Duitsers, omdat het seinhuis in Amersfoort door het verzet was opgeblazen. Hij en negentien anderen vonden daarbij de dood. Het was veertien dagen later dat zijn vrouw en kinderen het bericht van zijn overlijden ontvingen. Het verdriet was groot en heeft blijvend diepe sporen achtergelaten.
In de oorlog waren keuzes nooit vanzelfsprekend, maar Dirk van den Dool maakte een keuze door het moeilijkste pad te kiezen: niet voor hemzelf, maar voor anderen, gesterkt door zijn grote gevoel voor rechtvaardigheid en zijn geloof.
